De heilige melkkoe

Vrouwenmaatschappij

Ons aller leven begint met melk. Geen zuigeling wordt tot mens zonder deze drank en een dierenjong evenmin tot een volwassen dier. Wanneer wij iets van haar oorsprong aan de weet willen komen, moeten wij het 'rijk van de moeder' betreden; met andere woorden de vrouwenmaatschappij.

Dat zit namelijk zo: Wanneer we om ons heen kijken, op het platteland of op de boerderij,  dan zie je bijna alleen maar vrouwen zoals koeien, zeugen, kippen en geiten. Ook de boer die  “zijn schaapjes op het droge heeft” bezit alleen maar ooien, met talrijke lammetjes onder hun hoede. De mannen zijn daar heel erg zeldzaam. Zelfs de soortnaam is vaak gebaseerd op deze vrouwen. Niemand van ons ziet runderen in de wei lopen, want iedereen heeft het over koeien. Niemand praat van: ik heb hoenders op mijn kippenhok; men houdt immers kippen. Als je op het platte land al eens een man ziet, dan is hij meestal nog gecastreerd is tot: os, ruin of mestbeer.

Natuurlijk zijn er wel een páár mannen nodig om voor de voortplanting te zorgen, maar die zijn opgesloten in K.I.–stations of op fokkerijen. Eén man op de duizend of misschien wel tienduizend vrouwen is al voldoende om de soort veilig te stellen.

De (heilige) koe

Ik wil mijn melkpraatje eigenlijk beginnen met het symbool van de melk “de koe“.  Alle melkgevende dieren, die wij in de loop der historie in onze dienst hebben gesteld, behoren tot de orde van de hoefdieren en wel om precies te zijn tot de tweehoevige: de runderen, de buffels, de geiten, de schapen ,de rendieren en de kamelen. Het paard en de ezel horen in dit rijtje niet thuis, want dat zijn éénhoevige.

De veehouderij dateert al vanaf 7000 v.C., waar het ontstond in het nabije oosten en verscheen bij ons vanaf  5000 v.C. Behalve voor de melkwinning hield men de koeien ook als werkdieren voor op het land.

Over de koe gesproken: Volgens de legende begint de geschiedenis van Rome met een witte stier en een witte koe voor het ploegen van de Zeven Heuvelen, waarop Rome zou worden gesticht. Het bezit van rundvee betekende rijkdom en welvaart en het latere Romeinse woord voor geld: punica had oorspronkelijk de betekenis van vee, dat vóór de invoering van munten het belangrijkste ruil- en boetemiddel was.

In India is de koe heilig. Zij sterven daar allemaal een De heilige koenatuurlijke dood. Ik heb ergens gelezen dat voor de Indiër géén enkel dier zo nuttig voor de mens is als de koe. Zij helpt met het (zware)werk en ze bezit de nodige sociale eigenschappen. Zij geeft melk en via deze melk verschaft zij: boter, kaas en yoghurt. Haar mest wordt gebruikt voor op het land of opgevangen als bouw- of brandstof. De urine bezit een zeer zuiverend vermogen. Vrouwen vangen soms de urine van de koe op om het te drinken als medicijn. Ook de koeienhuid wordt gebruikt. Dit alles betekent dat zodra de Indiër géén koe meer heeft, hij dan ook nooit meer een beroep kan doen op haar eigenschappen en kwaliteiten. Dus waarom zou je een koe doden? Welk rund slacht zijn kip, die gouden eieren legt ?!

Onze koeien

Het zijn de melkklieren van deze tweehoevige dieren, maar in het bijzonder die van de koe, welke de mensen overal ter wereld, elke dag opnieuw vele miljoenen liter melk verschaffen..

Deze melk wordt gevormd in de uier en de nodige bestanddelen komt uit het bloed van de koe. Er moet ca. 400 liter bloed door de uier van de koe stromen om1 liter melk te maken. Dat wil zeggen voor de dagelijkse melkproductie van25 liter moet er10.000 liter bloed aan te pas komen; dag in dag uit en jaar in jaar uit.

Aan het einde van de Middeleeuwen gaf onze koe slechts 1000 litermelk per jaar en in 1950 al 4000 liter. In 2006 is dat toegenomen tot 7.800 liter melk, terwijl sommige koeien zelfs al 12.000 liter per jaar geven. Deze verhoging van de melkproductie is tot stand gekomen door het selectief fokken en door het bijvoeren van krachtvoer. Maar dat niet alleen: Vanwege haar productie wordt de melkkoe tegenwoordig vaak het hele jaar door op stal gezet.

Het aantal melkkoeien dat ook gedurende het weideseizoen op stal blijft, neemt de laatste sterk jaren toe.  In 2006 bleef 20 procent (ofwel 1 op de vijf koeien) het gehele jaar door op stal. Deze koeien krijgen wij dus buiten nooit te zien.

Onze melkkoeien hebben een erg hoge productie en zijn voornamelijk van het Holstein Friesian ras. Dit zijn de " normale zwartbonte " koeien, die we dagelijks in de wei  zien staan.

Daarnaast zien we nog koeien van het Rood Holstein Friesian ras. Dit zijn de “normale roodbonte “ koeien. Dit ras is minder doorgefokt dan zijn zwartbonte soortgenoot. Hierdoor zijn ze wat breder gebouwd en is de melkproductie lager. Deze roodbonte versie van de melkkoe is dus beter geschikt voor de vleesproductie.

De voorouders van onze (Nederlandse) Holstein-Friesian koeien komen eigenlijk uit Noord-Amerika, maar stammen oorspronkelijk wel af van ons eigen zwartbonte  Fries-Hollandse koeienras. Vroeger bestond een groot deel van de Nederlandse veestapel uit deze zwartbonte dieren. De Fries-Hollandse koe lijkt veel op de Holstein-Friesi’aanse,  maar is kleiner en gespierder. Het zijn zogenaamde: dubbel-doelkoeien, dit houdt in, dat dit ras geschikt is voor zowel de melk- als voor  de vleesproductie. Het is destijds wereldwijd en dus ook naar Noord-Amerika geëxporteerd. In de 18de en 19de eeuw stierf een groot van onze Nederlandse veestapel aan de veepest, vandaar dat onze huidige koeien vanuit Noord-Amerika naar Nederland werden teruggebracht.

Onze koe besteed veel van haar tijd aan eten (80 kg. gras per dag) en drinken (150 literwater per dag), maar heeft daar ook alle tijd voor. Zij heeft maar weinig slaap nodig; hooguit 20 minuten per etmaal.

Van koe tot kalfOnze koeien

  • Het jong van een koe wordt een kalf genoemd. Een koe heeft een gemiddelde draagtijd van 9 maanden.
  • Een eenjarig dier wordt een pink genoemd. Een pink wordt gedekt of geïnsemineerd op een leeftijd van ongeveer 15 maanden.
  • Na het moederschap heeft een pink een leeftijd van ongeveer 24 maanden en wordt dan een vaars genoemd.
  • Als het dier op driejarige leeftijd voor de tweede keer heeft gekalfd, wordt het een koe genoemd.

De kampioenen

De echte melkkoe geeft iedere dag 30 tot 40 litermelk en moet in principe twee keer per dag worden gemolken. Het is voor de melkproductie gewenst dat een koe ieder jaar een kalf krijgt. Ze is negen maanden lang drachtig en geeft de laatste 2 maanden van haar zwangerschap geen melk. De echte kampioenen bereiken de mijlpaal van de: Honderdduizend liter melk. Normaal gesproken doen zij dat op een leeftijd tussen de 12 en 16 jaar. Doordat de doorsnee koe meer melk is gaan geven, wordt deze mijlpaal tegenwoordig steeds vaker en sneller gehaald. Vroeger werd er nog een feest gegeven als de koe “kampioen”  werd; tegenwoordig krijgt zij alleen nog maar een certificaat van het stamboek.

Tot slot

Wij hebben allemaal onze heilige koe. Voor de meesten van ons is dat de auto. Het is dan ook logisch dat de regering hier een melkkoe van heeft gemaakt. En nu snel naar buiten en geniet van de koeien, zolang ze nog buiten (mogen) staan.