Verhardingssoorten

Elementen verharding

De belangrijkste verharding voor straten zijn de elementen verhardingen, ook wel Straatwerk, Bestratingen of ‘open’ verhardingen genoemd. Dit type verharding bestaat uit geprefabriceerde, kleine, opneembare elementen zoals: klinkers, stenen, tegels, keien of kasseien. De elementen verhardingen zijn de tegenhanger van de gesloten verhardingen. Dit type verharding bestaat o.a. uit: (cement)beton, asfalt(beton) en prefab(beton)platen, zoals Stelcon producten.

In Nederland bestaat een eeuwenlange traditie op het gebied van elementenverhardingen. Als elementen werden in eerste instantie gebakken straatstenen (klinkers) en natuursteen keien/kasseien gebruikt, doch na de Tweede Wereldoorlog toen de kleiproductie geen gelijke tred kon houden met de grote stadsuitbreidingen, werd de betonklinker geïntroduceerd. Tegenwoordig worden er steeds meer betonstraatstenen en betontegels gestraat. Het traditionele toepassingsgebied van elementen verhardingen lag zowel binnen als buiten de bebouwde kom. Gedurende de laatste decennia worden de elementverhardingen echter voornamelijk gebruikt in de woonomgeving binnen de bebouwde kom (plattelandswegen uitgezonderd). Dit zijn plekken waar de snelheid van het verkeer laag is en waar kabels en buizen in de ondergrond aanwezig zijn. Voorbeelden hiervan zijn: voetgangersgebieden, trottoirs, fietspaden, parkeerplaatsen, woonstraten en benzinestations.

In historische stads- en dorpscentra worden uit esthetische overwegingen vooral gebakken straatstenen en natuursteen producten toegepast. In nieuwbouwwijken worden, o.a. uit kostenoverwegingen), overwegend gekleurde betonstraatstenen en betontegels toegepast. De beton straatstenen worden verder ook nog veelvuldig gebruikt voor het verharden van (zwaarbelaste) industriële terreinen zoals containerterminals. De verkeersbelasting met soms zeer hoge contactspanningen (geparkeerde vrachtauto-opleggers, gestapelde containers) is hier zwaar. Bij dit soort terreinen, die vaak in rivierdelta’s liggen, treden dan ook grote (ongelijkmatige) zettingen op.

Voor het aanbrengen van markeringen zoals: parkeerplaatsen, as- en kantstrepen, worden witgekleurde betonstenen gebruikt de zogenaamde FG stenen. Deze afkorting FG staat voor 'Fabrieks Geheim'.

Eigenschappen elementverharding

De kleine, geprefabriceerde elementen kunnen gemakkelijk worden opgenomen en weer opnieuw worden gebruikt. Hieronder worden de belangrijkste voor- en nadelen van elementen verhardingen besproken.

De belangrijkste voordelen zijn:

  • Het Straatwerk is in staat om ongelijkmatige zettingen van de ondergrond te volgen zonder nadelige scheurvorming.
  • De ondergrond blijft eenvoudig toegankelijk voor het aanbrengen of herstellen van kabels en buizen, (behalve wanneer er een echte fundering aanwezig is).
  • Profielcorrecties, ongelijkmatige zettingen, spoorvorming, aanvulling van sleuven en de reparatie van bezweken plekken zijn eenvoudig, snel en vrijwel zonder materiaal verlies uit te voeren.
  • De Bestrating wordt niet aangetast door minerale olie en benzine.
  • De Bestrating kan onmiddellijk na aanleg of het herstraten worden opengesteld voor het verkeer.
  • Kleine en onregelmatige oppervlakken kunnen vrij eenvoudig bestraat worden.

Als aanvullende voordelen kunnen genoemd worden:

  • De Stroefheid blijft ruim voldoende, temeer omdat door de aanwezigheid van de voegen geen waterfilm op het wegdek achterblijft/ontstaat.
  • Het Straatwerk geeft een prettige lichtreflectie, in het bijzonder bij toepassing van niet-gekleurde of licht gekleurde FG – stenen, betonstraatstenen of betontegels.
  • Betonstraatstenen en/of betontegels zijn in heel veel kleuren beschikbaar en bieden, zeker in combinatie met verschillende verbanden, mogelijkheden voor optische verkeersgeleiding, markeringen en esthetisch aantrekkelijke verhardingen.
  • Volgens recent uitgevoerd onderzoek van de Koninklijke Nederlandse Baksteen (KNB) heeft baksteen bestrating gelegd in keperverband een gemeten geluidstoeslag van 2 dB(A) bij 30, 40 en 50 km/h. Dit is de helft van de geluidstoename die eerder in de wettelijke vastgelegde geluidstoeslag voor alle elementenverhardingen (klakkeloos) werd vastgelegd.

De belangrijkste nadelen zijn:

  • Bestrating is, gelet op vlakheid/rijcomfort (en bij gebakken klinkerverhardingen ook de stroefheid), minder geschikt voor wegen voor rijsnelheden van meer dan 50 à 60 km/h.
  • Doordat er bandenrubber, olie, grond en dergelijke achterblijft, zal door de openheid van de voegen in de bestrating soms bijzondere voorzieningen voor de afvoer van ingedrongen (verontreinigd) hemelwater getroffen moeten worden.
  • Onder (zwaarder)verkeer kunnen de elementen gaan ‘kruipen’ of zijdelings uit elkaar gedrukt worden. Deze verschijnselen kunnen (deels) voorkomen worden door vorm- en maatvaste elementen toe te passen in het juiste verband, met een stabiele kantopsluiting, voegvulmateriaal en door het aanbrengen van een scheiding van het bestratingsvlak in het midden de rijbanen (de zogenaamde middenas streep).